Holisme def:

totaalfilosofisch paradigma

http://www.encyclo.nl/begrip/Holisme Om een algemeen overzicht te bekomen...

Holisme (Grieks: holon: het geheel) is het idee dat de eigenschappen van een systeem (fysiek, biologisch, technisch, chemisch, economisch, enz.) niet kunnen worden verklaard door de som van alleen zijn componenten te nemen. Het woord, samen met het bijvoeglijke naamwoord holistisch, werd ingevoerd door Jan Smuts in de vroege jaren '20. Smuts definieerde holisme als "De tendens in de natuur gehelen te vormen die groter zijn dan de som der delen door creatieve evolutie". (crf. wikipedia)

Persoonlijk interpreteer ik dit in termen van energieinhoud van een systeem. Met toenemende orde daalt de energieinhoud van het systeem. Dit is iets heel bizar want de wetten van chaos en entropie zijn nogal rigide.  Om orde in een systeem te krijgen is meestal energie input nodig. Toch kent de natuur zelforganiserende elementen, kijk maar naar de vorming van kristallen.  Om duidelijk te begrijpen wat hier eigenlijk gesteld wordt is het dus nodig dieper in te gaan op de eigenschappen van orde, chaos, enthalpie en entropie.  Eens we dit voor onszelf hebben uitgeklaard is het niet meer moeilijk om in te zien dat ook energiedoorstroming (flux) doorheen het systeem, een drijfveer kan zijn naar toenemende orde van dit deelsysteem.  De conclusie zou dan ondubbelzinnig naar voor moeten komen dat systemen met een hogere orde relatief minder energieflux moeten ondergaan om in orde toe te nemen.  We weten in iedergeval wel dat er in het totaal van het deelsysteem met zijn omgeving, geen energie bijkomt of verdwijnt, dat ook massa constant blijft en dat tijd niet omkeerbaar is.  Dit alles om te illustreren dat holisme niet eenvoudig te gebruiken is.  Laat staan overal, te pas en te onpas, toepasbaar. 

Jan Smuts: Grondleger van de systeemtheorie 

Systeemtheorie is een multidisciplinaire theorie over de systematische beschouwing van systemen in de natuur, wetenschap en of maatschappij. Deze theorie is gericht op de complexiteit en onderlinge afhankelijkheid tussen en binnen systemen, wat in de praktijk vaak vereenvoudigd wordt door alleen naar bepaalde aspecten uit het systeem te kijken. Het is gebaseerd op principes uit de natuurkunde, biologie en techniek, en heeft zijn uitwerking naar onder andere de cybernetica, filosofie, organisatieleer, management, psychotherapie, economie en sociologie.^[1](cfr.wikipedia)

http://nl.wikipedia.org/wiki/Holisme

Ondertussen is de interpretatie van dit begrip uitgegroeid tot een waar spookbeeld van de NewAge generatie.

Het is absoluut absurd te stellen dat je wetenschappelijk ongegronde uitspraken kan doen en je dan beroepen op het woord holisme. Een mens kan en mag geen termen gebruiken die hij niet kan omkaderen.  Natuurlijk verbiedt niemand je om zelf een omkadering van een woord te bedenken.  Allen mag je niet verwachten dat een andere persoon diezelfde omkadering wenst te hanteren.  Ziedaar het onstaan van misverstanden. Botweg gesteld: een spirituele uitspraak is niet noodzakelijk een werkelijkheidsdragende uitspraak. Dit neemt niet weg dat de draagkracht van zulks een uitspraak sterker kan zijn dan uitspraken over de werkelijkheid volgens de epistemologie of de kennisleer.

Natuurfilosofisch gezien kan holimse gebruikt worden als analoog begrip, als men spreekt over de vier-elementenleer (aarde vuur lucht en water).  Men moet er zich dan terdege van bewust zijn dat men een totaal ander paradigme gebruikt en holisme enkel als leenwoord hanteerd. 

Daarom eerst even dit

Paradigma is een denk kader. is in de wetenschap en in de filosofie een samenhangend stelsel van modellen en theorieën die een denkkader vormen waarbinnen de 'werkelijkheid' geanalyseerd en beschreven wordt. Langer bestaande paradigma's worden vaak niet eens meer als zodanig ervaren. (cfr. wikipedia) in het Oud-Grieks betekent het simpelweg 'voorbeeld'.

In mijn ogen komt het erop neer dat je de werkelijkheidsbeschrijving die je doet analoog trekt aan een sterk 'denkvoorbeeld'.  Vb het paradigma van de grote klokkenmaker.  Je vergelijkt het bestaan van de werkelijkheid met een klok en een klokkenmaker. Alles heeft zijn radertjes, alles is bepaald. Alles loopt synchroon, alles is voorspelbaar....Iemand heeft de klok gemaakt en ze ook in beweging gezet.

Tegenwoordig gebruiken we als mensenmassa dikwijls het paradigma van de computer.  Ook al hebben maar weinig mensen een idee van hoe een computer nu juist rekend... Het is een heel wat ingewikkeldere klok zal ik maar zeggen, bestaande uit nullen en éénen en een aantal logische stellingen (if,and,or,not)

En dan niet te vergeten dat wetenschappelijke standpunten bestaan die stellen dat niets voorspelbaar is als gevolg van het bestaan van toevalsvariabelen.  Zeg maar het paradigma van de quantumfysica. Op deze ultramicroscopische schaal ziet alles er uit als een opeenvolging van waarschijnlijkheden. 

Wetenschappers uit het gebied van de exacte wetenschappen gebruiken meestal wiskundige denkkaders.  Deze zijn dan ook maar enkel te gebruiken door mensen die dit denkkader hebben leren hanteren.  Kansrekenen, deferentialen, matrixen, multidemensies... Het is niet zomaar 1+1

Voorstellingen in de redeneringen die je maakt binnen een denkkadere, maar die afwijken van de regel noemt men anomaliën. En van deze zijn er in elk denkbaar denkkader te formuleren. Hoe sterk je ook tracht een consistent systeem op te stellen...

 Zo zie je maar, als je dacht met holisme alles te zeggen; Niets is minder waar.  Het idee dat de dingen slechts te begrijpen zijn als men ze in het geheel beschouwt, stuit onherroepelijk op beperkingen.  Het geheel is onmogelijk in zijn geheel te beschouwen.  Het brein laat dit niet toe; simpelweg omdat het brein een onderdeel is van het geheel en dus nooit alle bestaande informatie over het geheel kan bevatten.  Reductie blijft noodzakelijk.  Onjuiste conclusies zullen onvermijdelijk zijn; interpretaties van de werklijkheid afhankelijk van het perspectief waaruit men het geheel bekijkt...

Daarom geef ik nogal dikwijls de voorkeur aan de vier elementen leer als basis om holisme te verwoorden. Ook al denk je nu dat water, lucht, aarde en vuur als elementen van de werkelijkheid achterhaald zijn.  Als beginbeschouwing is het niet onpraktisch hier te vertrekken.  In eerste instantie is de interpretatie van deze vier elementen van zuiver symbolische waarde.  Aarde vertegenwoordigd het zijn en het instinctive leven.  Water is interpreteerbaar als intuïtie en emotie. Lucht begrijpen we als denken en creativiteit. Vuur tenslotte als spiritualiteit en trancendentie.  Hierbij heb ik sterk het gevoel dat er niets aan deze reeks toe te voegen is.  Meer bepaald, alles wat je in je leven kan opnoemen is onder te verdelen in één van deze acht categorieën.  Probeer maar eens :-) [voor de gelovigen onder ons, God is het Holistische geheel van deze opsomming]

vele kleintjes maken een groot...